الگوی تدریس بدیعه پردازی

هدف : افزایش تفکر خلاق در دانش آموزان است ،زیرا راهبرد های آن،ذهن آنان را به تفکر در زمینه ابعاد گوناگون موضوع ترغیب می کند ودرهرموقعیتی ، به تولید ایده های جدید ودرک نحوه ی ارتباط بین مفاهیم می پردازند. در این الگو، برای دریافت مفهوم ها ی جدید  وکاربرد آن ها ،مشابه سازی می شود وفعالیت ها از طریق قیاس های گوناگون دنبال می شوند.

نقش معلم در الگوی بدیعه پردازی چیست؟

در جریان اجرای این الگو ، نقش معلم هدایت دانش آموزان برای انجام دادن قیاس های مستقیم وشخصی است. البته ا مکان دارد در ابتدای  فعالیت،  دانش آموزان با مشکل روبه رو شوندکه در این صورت بهتراست که معلم نمونه ای بیان کند و به راهنمایی دانش آموزان بپردازد.

یکی از مهم  ترین دستاوردهای  الگوی بدیعه پردازی تقویت مهارت حل مسئله در  دانش آموزان است ، زیرا آن ها رویدادها را از زاویه های گوناگون مشاهده می کنند و برای مقابله با مشکلات قدرت خلاقانه ای به دست می آورند و یک نظام فکری منسجم را با شناخت کامل ارتباطات عناصر ومفهوم ها درک می کنند.

مراحل اجرای روش بدیعه پردازی

مرحله ی اوّل (توصیف شرایط موجود یا توصیف موضوع): در این مرحله دانش آموزان با همیاری و هدایت معلّم در مورد وضعیت موجود یا مفهوم مورد نظر بحث می کنند.

مرحله ی دوم (قیاس مستقیم): در این مرحله معلّم مفهوم مورد نظر را به چیزی تشبیه می کند و از دانش آموزان می خواهد که آن را توصیف کنند. همچنین می توان از خود دانش آموزان خواست تا مفهوم مورد نظر را با برداشت های متفاوت با چیزهای گوناگون مقایسه کنند و به طو خلاصه به تفسیر آن بپردازند.

مرحله سوم (قیاس شخصی): در این مرحله دانش آموزان باید خودشان را جای مفهوم مورد نظر بگذارند و با آن مفهوم همسویی و همدلی ایجاد کنند و احساسات، تمایلات و انگیزه های خود را بیان کنند.

مرحله ی چهارم (تعارض فشرده): دانش آموزان توصیفات خود را در مراحل قبل مرور و بازنگری کرده و آن هایی را که بیشتر در تضاد هستند، انتخاب می کنند. به دیگر سخن با بازنگری و مرور توصیفات خود در مراحل قبلی، کلمات ضدو نقیض را توضیح می دهند.

مرحله ی پنجم (توصیف خلّاق): در این مرحله دانش آموزان از بین قیاس های به دست آمده، بهترین ها را انتخاب کرده و با استفاده از آن ها موضوع یا مفهوم مورد نظر را دوباره ولی این بار به صورت خلاق توصیف می کنند. در هنگام توصیف خلّاق مفهوم مورد نظر است که در اثر تداخل کلمات نامتجانس و متضاد، ایده های نو تولید می شود و این همان هدفی است که از ابتدا به دنبال آن بوده ایم.

مثال کاربردی در اجرای الگوی بدیعه پردازی

با الگوی بدیعه پردازی یک توصیف زیبا و خلّاق از «کتاب» با همیاری دانش آموزان ارائه دهید.

توصیف موضوع یا مفهوم

در این مرحله در رابطه با موضوع بحث و صحبت کوتاهی صورت می گیرد که ممکن است معلم فقط یک سوال در رابطه با موضوع بپرسد و یا به کمک دانش آموزان در یک جمله مفهوم را توصیف شود:
اگر کتاب را توصیف کنید، چه می گویید؟
کتاب دوست خوب و صمیمی ماست.

قیاس مستقیم

معلم: در ذهن خود به کتاب مانند یک انسان نگاه کنید و بگویید کتاب چگونه انسانی است؟(قیاس کتاب با انسان)
دانش آموزان: کتاب یک انسان مهربان و دوست داشتنی است. کتاب یک دوست دانا برای ماست. کتاب انسان شیرین زبان و بامزه ای است. کتاب انسانی است که زبان های مختلفی آشناست.

قیاس شخصی

معلّم: خودتان را جای کتاب بگذارید و احساسات خود را بیان کنید.
دانش آموزان: من یار مهربان و دوست همیشگی انسان ها هستم. من غذای روح انسان های کتابخوان هستم. من قصه های تلخ و شیرینی برای دوستانم نقل می کنم تا از آن ها پند بگیرند. من دشمن نادانی و جهل هستم. من طرح جلدهای مختلفی که مثل لباس های رنگارنگ است به تن دارم.

تعارض فشرده

از بین توصیفات مرحله ی دوم و سوم آن هایی را که بیشتر در تضاد هستند، انتخاب می کنیم.
کلمات انتخاب شده: دوست، دشمن، تلخ، شیرین،شیرین زبان، لباس های رنگارنگ، دانا، نادانی

توصیف خلّاق

کتاب صمیمی ترین دوست ماست؛ دوستی سخنگو و همدل.کتاب دوستدار روشنایی ها و دانایی ها و دشمن تاریکی ها و نادانی هاست.
این دوست شیرین زبان، تلخی های جهل را با شربت دانایی به کام ما شیرین می کند. روزی که در تنهایی خود مشغول خواندن کتابی بودم، او لب به سخن گشود و گفت: …