قصه و قصه گویی

به نام خداوند جان آفرین      حکیم سخن در زبان آفرین

ای برادر قصه چون پیمانه است

معنی اندر وی به سان دانه است

دانه ی معنی بگیرد مرد عقل

ننگرد پیمانه را گر گشت نقل

قصه :قالبی از ادبیات شفاهی است که ساختاری ساده و ابتدایی دارد وحوادث آن حول یک ماجرای ساده دور می زند.

قصه گویی یعنی با زبان و شیوه ای جذاب و هنرمندانه ، قصه و ماجرایی را نقل کنیم.

البته هر قصه گویی سبک خاص خودش را دارد. بنابراین نباید تلاش کرد که از صدا یا حرکات و رفتار یک قصه گوی دیگر بیش از حد تقلید کنیم.

برخی از قصه گو ها عادت دارند که صاف و بی حرکت بایستند. برخی دیگر هنگام قصه گویی مدام حرکت می کنند. برخی  صداهای خنده دار را چاشنی قصه  می کنند و برخی دیگر با زبان و لحن ساده خود قصه می گویند.

هدف های اصلی ادبیات کودک ونوجوان

• شناخت خود : کیست ؟ چه هست ؟ چگونه آمده ؟ اینجا چه می کند؟ سعادت او در گرو چیست ؟ و….

• شناخت خلق : افراد ، گروهها ، ملت ها و…

• شناخت خلقت : پدیده های طبیعی ، علت آنها ، سودمندی آنها و…

• شناخت خالق :نشانه های او ، هدفداری خلقت ، رابطه با او

هدف های دیگر قصه گویی

• ایجاد سرگرمی

• آموزش غیر مستقیم

• پرورش تخیل مثبت

• پرورش احساس و عاطفه

• پرورش شناختی ، دینی – اخلاقی واجتماعی

• افزایش رشد ذهنی

• افزایش مهارتهای کلامی

• ارضای نیاز زیبایی گرایی

• نوآوری و خلاقیت

• بیدارسازی فطرت الهی

اصول دهگانه ادبیات کودکان

تازگی درونمایه

خیال انگیزی

زبان مناسب

لحن وبیان مناسب

سبک

طرح مناسب

قالب مناسب

تناسب درونمایه وقالب

شیوایی و رسایی

دل انگیزی و گیرایی

برای شرکت در دوره جامع قصه گویی اینجا کلیک کنید.

انواع قصه

قصه های کودکان از نظر سبک ادبی به قصه های واقعی و قصه های غیرواقعی تقسیم می شوند.

الف) قصه های واقعی. قصه واقعی نوعی قصه است که مجموعه حوادث  آن در جهان واقعی رخ داده باشد. در این نوع قصه روابط قهرمانان و حوادث و ماجراها و صحنه های قصه از پیوستگی منطقی برخوردار است و در طول قصه اتفاق غیر ممکن رخ نمی دهد.

ب) قصه های غیرواقعی. این قصه ها شامل حوادثی هستند که امکان  وقوع آن ها در جهان واقعی وجود ندارد. در یک تقسیم بندی فرعی می توان قصه های غیرواقعی را به افسانه، قصه های سمبلیک و قصه های تمثیلی تقسیم کرد.

قواعد داستان گویی

– انتخاب داستان مناسب

– آماده کردن داستان

– درک و دریافت

-چگونگی نشستن مخاطبین

-نقل داستان با سبک خاص خود

پیشنهادهایی برای یک قصه گویی:

• قصه را چند بار به طور کامل از آغاز تا پایان بخوانید.

• به طور ذهنی ترتیب زمانی رویدادها را فهرست کنید.

• قصه را از نو بخوانید و رویدادهایی را که از یاد برده اید یادداشت کنید.

• رویدادهای اصلی را مرور کنید و جزئیاتی را که به یاد دارید بر آن بیفزاییدو درباره معنای این رویدادها و شیوه های بیان آن ها به جای از بر کردن واژه به واژه آن ها فکر کنید.

• چند بار به صورت تمرینی قصه را در برابر آینه نقل کنید.

پرسیدن سوالات مناسب پس از پایان قصه

پرسیدن سوال پس از پایان قصه روش مناسبی برای پرورش درک مطلب شنوندگان قصه است.

نمونه های از سوالات مناسب:

دوست داری جای چه شخصیتی باشی.چرا؟
از قصه چی فهمیدید؟
از کجای داستان بیشتر خوشت امد؟
اگه جای….بودی چی کار می کردی؟
شخصیت….و….با هم مقایسه کن و تفاوت ها و شباهت هاشو بگو.
زمان و مکان قصه؟
اخر داستانو تغییر بده.
چه مشکلاتی برای شخصیت های داستان ایجاد شده بود؟برای حل آنها چه راه حل هایی پیشنهاد می کنی؟

نمونه ای از قصه گویی

قصه پرنده و مرد شکارچی

ماخذ: مثنوی معنوی

فواید داستان گویی

1- شناخت محیط برای کودک

2- پرداختن به امیال مثبت سرکوب شده

3- تلطیف روح و احساسات

4- تغذیه خیال

5- هدایت به ارزشهای والا

6- باعث تفکر و فلسفیدن می شود.

7- وسیله ظهور وجدان پاک

8- آشنایی با فرهنگ ها و تجارب

9- عامل تشویق به آموزش

10- افزایش دقت وکنترل فکر

11- تربیت تخیل وحافظه