درک مطلب و سواد خواندن

درک خوانداری و حیطه ی سوالات درک مطلب

خواندن، یعنی «روخوانی کردن»، امّا «سوادِ خواندن»
یعنی «درک مطلب»؛ در «سوادِ خواندن» دانش‌آموز یاد می‌گیرد که نخست درست بخواند و آنچه را می‌خواند ،بفهمد و در مرتبه بعد آ‌نچه را خوانده بتواند تحلیل و تفسیر کند.

سؤال‌های آزمون «سوادِ خواندن» در چهار حیطه‌ی زیر از دانش‌آموزان پرسیده می‌شوند و در حقیقت هر کدام از قسمت‌ها، بخشی از توانایی‌های کودک را در «سوادِ خواندن» تقویت خواهند کرد:

حیطه‌ی اوّل: اطلاعات صریح متن

منظور اطلاعات و دانشی که صراحتا و به طور آشکار در متن بیان شده است. سوالاتی که مربوط به این حیطه می شوند، به گونه ای است که تمام پاسخ های سؤالات در داخل متنی خوانده شده، عیناً وجود دارد.
مثلاً «در متن نوشته شده: «هوا تاریک بود»؛ در قسمت سؤال‌ها
از دانش‌آموز پرسیده می‌شود که «هوا چگونه بود؟»

حیطه‌ی دوم: استنباط

سؤال‌هایی است که دانش‌آموز با کمی تفکّر و جستجوی ذهنی، می‌تواند آن‌ها را در متن داستانی پیدا کند.منظور از رسیدن به استنباط،درک مطالبی است که به طور آشکار در متن بیان نشده است؛بلکه خواننده با توجه به نشانه ها و سرنخ هایی که در متن آمده است، می تواند تشخیص دهد. مثلاً «اگردر داستان از باز شدن شکوفه درختان صحبت شده باشد و از خواننده سؤال شود:«داستان در چه فصلی از سال اتفاق افتاده؟» دانش‌آموز با توجه به شناختی که نسبت به فصل بهار دارد،می تواند به استنباط برسد.

حیطه‌ سوم:تلفیق اطلاعات متن

یعنی کنار هم گذاشتن و برهم نهادن همه ی  اطلاعات متن و نتیجه گیری کردن است. بهترین مثال برای سؤال های تلفیق اطلاعات متن، درک سیر رویدادهای متن است.برای سنجش این موضوع، رویدادهای متن به صورت به هم ریخته به خواننده داده می شود و از او خواسته می شود طبق ترتیب رویدادهای متن، جمله ها را شماره گذاری کند.گونه ی دیگری از پرسش های این سطح، مقایسه ی دو شخصیت یا دو چیزی است که در متن داستان آمده است.

حیطه‌ چهارم:تفسیر اطلاعات متن

تفسیر اطلاعات به نوعی ترکیبی از تلفیق اطلاعات متن و استنباط است. در واقع خواننده به این توانایی می رسد که تمام اطلاعات و یافته ها را با هم تلفیق کند، سپس آن را با دانش پیشین خود درباره ی جهان پیرامونش در آمیزد و به جمع بندی آموخته ها برسد. به عنوان مثال سؤالاتی که از خواننده پرسیده می شود: پیام داستان چه بود؟ نمونه سوالی تفسیری است.

مشاهده فیلم آموزشی درباره درک مطلب و سواد خواندن